|
برگزاری میز گرد علمی با عنوان
نشست علمی
«امام صادق
و علم کلام»
گزارشگر: آقای عادلی
در مدرسه عالی فقه و معارف
اسلامی حجتیه
روز پنج شنبه مورخ 2/8/1387
انجمن کلام اسلامی وابسته به مدرسه عالی فقه و معارف
اسلامی(حجتیه) نشست علمیی را تحت عنوان: «امام صادق و علم
کلام» برگزار کرد. در این نشست علمی سه تن از اعضای انجمن
کلام؛ آقایان حجج اسلام فصیحی، ذاکری و سید رشید صمیمی که دو
نفر اخیر از اعضای مجمع دین پژوهان افغانستان عضو هیأت تحریر
نشریه «اندیشه دینی» نیز هستند به عنوان کارشناس حضور داشتند و
هریک نظرات خود را در مورد تاریخچه علم کلام در میان مسلمانان
، اهمیت علم کلام در بین علوم اسلامی و همچنین نقش امام جعفر
صادق(ع) در پایه گذاری و تشریح اصول و مبانی علم کلام بیان
نموده و بر ضروت پرداختن به علم کلام در عصر حاضر اشاره و
تأکید نمودند.
در این نشست علمی که در مسجد
مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی(حجتیه) برگزار شده بود، جمع
زیادی از اساتید و طلاب علوم دینی از کشورهای مختلف اسلامی
حضور داشتند.
اقای سید رشید صمیمی در این
میز گرد گفت: انتقال خلافت از امویان به عباسیان و کشمکش سیاسی
میان آنان موقعیت مناسبی را برای شیعیان فراهم کرد تا به مباحث
علمی، فرهنگی و اعتقادی بپردازند. امام صادق(ع) از فضای باز
سیاسی که در عصرخودش ایجاد شده بود استفاده کردند و به تحکیم
مبانی فقهی و کلامی پرداختند.
آقای صمیمی افزود تفکر اهل بیت
تفکر اعتدالی است و در زمانی که اهل حدیث به نقل تمسک کرده،
عقل را تحقیر می کردند و از طرف دیگر معتزله به عقل تمسک نموده
و نقل را سبک می شردند امام صادق(ع) آمدند مکتب میانه ای را با
جهت گیری «الأمر بین الأمرین» بنیاد نهادند و اعلان کردند
آنهایی که به نقل توجه کرده و عقل را رها می کنند در اشتباهند
و آنهایی که به عقل توجه توجه کرده و نقل را رها می کنند نیز
اشتباه می کنند و از عقل به عنوان «رسول باطنی» و از نقل به
عنوان «رسول ظاهری» یاد کردند. همانگونه که انسان برای هدایت
به سوی سعادت نیازمند به رسول ظاهری است به رسول باطنی نیز
نیازمند است.
دانشمندان غربی در کتاب«مغز
متفکرشیعه» می گویند: امام جعفر صادق با تربیت شاگردانی نظیر
زراره، هشام بن حکم، جابربن حیان، محمدبن موسی خوارزمی و...
پایه های علوم نوین از قبیل ریاضی، فیزیک ، شیمی و علوم تجربی
را تحکیم بخشیده و تمدن جدید را بنیاد نهاده است.
آقای ذاکری تاریخ علم کلام را
به چهار دوره تقسیم کرد؛ دوره اول از رحلت پیامبر(ص) تا سال 65
هجری است. در این دوره کلام حول محور امامت و خلافت شکل گرفت و
مباحث کلامی بیشتر جنبه سیاسی داشت. دوره دوم از 65 تا 205
هجری است. در این دوره مباحث کلامی بیشتر جنبه اعتقادی پیدا
کرد و مباحث کلامی با مسائل اعتقادی مواجه شد. دوره سوم از 205
تا سال 500 هجری را شامل می شود که در این دوره منظومه های
کلامی نوشته شد. دوره چهارم از سال 500 هجری به بعد را شامل می
شود که از این دوره به عنوان دوره انفعال علم کلام یاد کرده
اند؛د زیرا علم کلام تحت تأثیر مباحث و مسائل فلسفی قرار می
گیرد و به فلسفه نزدیک می شود.
آقای فصیحی یکی از شرکت
کنندگان در این نشست علمی، از رابطه علم کلام با علم فقه نیز
یاد نموده، یاد آور شد که به خاطر اهمیت علم کلام بوده است که
برخی از مراجع از جمله آیت الله العظمی وحید خراسانی و آیت
الله جعفر سبحانی در ابتدای رساله عملیه خود مباحث کلامی را
نیز آورده اند.
آقای فصیحی در ادامه سخنان خود
تصریح کرد که: موضوع علم کلام، خداشناسی است و امام صادق(ع)
فرموده است: « علم خداشناسی، افضل علوم است» و آن حضرت از هشام
بن حکم به خاطر تبحر او در علم کلام و خداشناسی تجلیل و ستایش
کرده است.
adeli
|