|
سر مقاله
تقريب؛ ضرورت عصر ما
عبد ا... جعفری
ضرورت وحدت و اتحاد امت اسلامي به خصوص در دوران معاصر با توجه
به شرايط حاكم بر جهان و دنياي اسلام، امر انكار نا پذير است
به گونه ای كه سرنوشت بقاي هويت مسلمانان در عرصه اجتماعي و
سياسي با آن گره خورده است، در پرتو وحدت است كه امت اسلامي مي
تواند به سوي پيشرفت ترقي و تعالي شكوفايي و مدنيت سوق يابد و
بار ديگر غزت خويش را باز يابد.
در برابر اختلاف و تشتت جوامع اسلامي، نزاع ها و در گيري هاي
فرقه اي و مذهبي چه در سطح جنگ تمام عيار و چه در سطح فرهنگي
موجب نا امني و بي عدالتي مي شود و نيروها به جاي آن كه به سمت
پيشرفت، مدنيت و ترقي سوق پيدا كند صرف درگيري ها و نزاع هاي
داخلي مي شود در نتيجه موجب اضمحلال ، انحطاط ، زوال و سقوط
مي گردد. و شايد يكي از عوامل مهم ناكامي مسلمانان و انحطاط
جوامع اسلامي به لحاظ فرهنگي و علمي نزاع ها و اختلافات مذهبي
و فرقه بوده است كه موجب تعدد كشورها ، عدالتي و بي ثباتي و
در نتيجه موجب انحطاط شده است و رسيدن به جامعه امن ، با ثبات
و عدالت محور تشكيل امت واحده اسلامي كشور واحد اسلامي تنها از
راه تحقق بخشيدن به اتحاد و وحدت امت اسلامي است.
اتحاد و وحدت كه ناظر به بعد سياسي ـ اجتماعي جوامع اسلامي
است، جز در سايه تقريب بين مذاهب اسلامي ميسور نيست زيرا تا
مذاهب اسلامي به لحاظ فكري و نظري قابليت تحمل و مداراي مذاهب
ديگر اسلامي را در خود به وجود نياورد، ايده اتحاد و وحدت عملي
نيست ممكن نيست در فرضي كه مذهبي مذهب ديگر را بر كفر و ضلال
بداند در عين حال با او از وحدت و اتحاد سخن گويد. نفي ديگران
چه در قالب نظري و چه در قالب عملي چيزي جز اعلام جنگ با
ديگران نيست، مذاهب اسلامي در تاريخ پر فراز و نشيب خود نمونه
هاي متعدد از تقابل و نزاع دارد و هر گاه مذهبي بر پهنه اي
حاكميت يافته است تلاش كرده است ديگران را با اقدام عملي از
صحنه هستي خارج سازد، و عمل كرد چنيني به طور نا خود آگاه در
ذهن انسان اين پرسش مطرح مي كند: چگونه ديني كه مداراي با اهل
كتاب را سفارش كرده است و با آنان طرح وحدت ديني ريخته است و
بسياري از مراسم هاي مذهبي آنان را در درون جامعه اسلامي به
رسميت شناخته است اما تحمل و مداراي با ساير مذاهب اسلامي را
ندارد؟ آيا آنان در عين اعتقاد به وحدانيت خداوند و رسالت
پيامبرخاتم (ص) از اهل كتاب بد تراند؟ اين خود تناقضي آشكار به
نظر مي رسد.
تقريب دعوت اصلاحي است كه به منظور نزديك كردن آرا و نظريات
عالمان مسلمان بر پايه اخوت اسلامي و مشتركات ديني صورت مي
گيرد تا از اين طريق انسجام را بيش از پيش ميان پيروان مذاهب
مختلف اسلامي تحكيم كند و نظريه تقريب مبتني بر اخوت اسلامي
پيروان مذاهب مختلف اسلامي و اين جزو اصول اين نظر است و بدون
قبول اين پيش فرض تقريب معني نخواهد داشت و با قبول آن لوازم و
پيامدهايي دارد كه مي توان به عمده ترين آن ها اشاره كرد:
يك: پذيرش تعدد مذاهب اسلامي و جواز التزام پيروان مذاهب مختلف
اسلامي به مذهبشان.
دو: پذيرش حقوق مذهبي و آزادي هاي مذهبي اقليت در قلمرو
اكثريت، بر اساس آن پيروان مذاهب اسلامي از آزادي هاي مذهبي و
حقوق انساني و اسلامي بهره مند مي گردند و نسبت به ترويج آموزه
هاي مذهب شان اقدام نمايند.
سه: به رسميت شناختن حقوق انساني و مذهبي پيروان مذهب اقليت در
قلمرو مذهب اكثريت و اعطاي بهره مندي از مناصب سياسي و اجتماعي
به ميزان عقلايي و معقول.
ويژه نامه نظر به ضرورت تقريب كوشيده است موضوع تقريب مذاهب
اسلامي را كه زمينه ساز وحدت و اتحاد امت اسلامي است را از
منظرهاي مختلف كلامي ، قرآني و اجتماعي بحث و بررسي نمايد و
نتيجه تلاش ها به حضور خوانندگان عرضه مي شود.
|
